Są relacje, w których człowiek czuje się bezpiecznie: może oddychać, ma prawo do swojego zdania i do swojego „nie”.
I są relacje, w których człowiek zaczyna się kurczyć: coraz częściej milczy, tłumaczy, przeprasza, „chodzi na palcach”, a w środku rośnie napięcie i pytanie: „czy to już jest przemoc?”.
W tym odcinku podcastu rozmawiam z Weroniką Molińską (psycholożką i psychoterapeutką CBT, współpracującą m.in. z Centrum Praw Kobiet) o tym, że przemoc to nie tylko bicie. Przemoc ma wiele form — i bardzo często zaczyna się od rzeczy, które z zewnątrz wyglądają „normalnie”, a w środku rozwalają poczucie bezpieczeństwa.
Ten wpis jest po to, żebyś po odsłuchaniu odcinka miał_a:
- jasne definicje (co jest przemocą, a co nie),
- przykłady z życia (jak to wygląda w praktyce),
- sygnały alarmowe (kiedy to nie jest „kłótnia”, tylko przemoc),
- konkretne kroki i miejsca pomocy w Polsce.
Jeśli ten temat Cię porusza: czytaj we własnym tempie. Zrób przerwę, napij się wody, wróć później. To normalne, że ciało reaguje.
Odsłuchaj odcinek
Odcinek (MP3 bezpośrednio):
https://api.spreaker.com/v2/episodes/50489192/download.mp3
Podcast mojapsycholog jest dostępny także na:
- Spreaker: https://www.spreaker.com/podcast/mojapsycholog–5533515
- Spotify: https://open.spotify.com/show/68OoTyKsC2uGGakOJMyqEp
- Apple Podcasts: https://podcasts.apple.com/us/podcast/mojapsycholog/id1623049184
- YouTube: https://www.youtube.com/@mojapsycholog
Przemoc w związku – definicja, która pomaga to nazwać
W zdrowej relacji są konflikty, różnice zdań, emocje i trudne rozmowy. Ale jest jedna linia, po której przekroczeniu przestaje chodzić o „kłótnię”, a zaczyna chodzić o przemoc.
Przemoc to powtarzalne zachowania, które:
- naruszają Twoje granice,
- odbierają Ci poczucie bezpieczeństwa,
- budują przewagę jednej osoby nad drugą (kontrola, strach, zależność),
- a z czasem sprawiają, że coraz mniej czujesz, że masz wybór.
Klucz: przemoc nie musi być codzienna. Może być „falami”. Może pojawiać się raz na jakiś czas, ale zostawia w Tobie ślad, który wpływa na Twoje decyzje, zachowania i to, jak funkcjonujesz.
Rodzaje przemocy w relacji (z przykładami „z życia”)
1) Przemoc psychiczna (emocjonalna)
To jedna z najczęstszych form przemocy — i jednocześnie najłatwiejsza do zbagatelizowania, bo „nie ma siniaków”.
Przykłady:
- wyśmiewanie, poniżanie, komentowanie wyglądu, inteligencji, pracy („jesteś nikim”, „bez mnie nie dasz rady”),
- kontrola i zazdrość jako „miłość” („pokaż telefon”, „z kim pisałaś?”, „nie ubieraj się tak”),
- groźby („zabiorę dzieci”, „zniszczę cię”, „nikt ci nie uwierzy”),
- izolowanie („twoja rodzina ci miesza”, „nie spotykaj się z nimi”),
- karanie ciszą, ignorowanie, „mrożenie” relacji,
- wzbudzanie winy („gdybyś mnie kochała, to…”).
Gaslighting (podważanie Twojej rzeczywistości) wygląda tak:
- „przesadzasz”, „wymyślasz”, „nic takiego nie było”, „jesteś chora/chory”,
a Ty po czasie zaczynasz myśleć: „może ja naprawdę zwariowałam/zwariowałem”.
2) Przemoc ekonomiczna / finansowa
To nie tylko odbieranie pieniędzy. To budowanie zależności.
Przykłady:
- zabieranie dostępu do konta, kontrolowanie wydatków, „rozliczanie”,
- ograniczanie pracy („po co ci praca?”, „zostaniesz w domu”),
- robienie długów na Ciebie, szantaż finansowy,
- celowe utrudnianie usamodzielnienia („bez moich pieniędzy zginiesz”).
Sygnał alarmowy: Twoje decyzje finansowe przestają należeć do Ciebie, a pieniądze stają się narzędziem strachu.
3) Przemoc fizyczna
To nie tylko bicie. To także:
- popychanie, szarpanie, przytrzymywanie,
- blokowanie wyjścia, niszczenie rzeczy,
- zastraszanie gestem lub postawą („już ja ci pokażę”).
Ważne: wiele osób mówi „to było tylko raz”. Problem w tym, że fizyczna przemoc często eskaluje — a „raz” bywa początkiem.
4) Przemoc seksualna
To temat, o którym ludzie wstydzą się mówić najbardziej, a który jest jednym z najczęstszych w relacjach przemocowych.
Przemoc seksualna to każdy kontakt seksualny bez dobrowolnej zgody. Także w małżeństwie.
Przykłady:
- przymuszanie, „obrażanie się”, presja, szantaż („jak nie, to…”, „to dowód, że mnie nie kochasz”),
- brak respektowania „stop”,
- zmuszanie do praktyk, których nie chcesz,
- używanie seksu do „kary” albo „nagrody”.
Zgoda musi być świadoma i dobrowolna. Nie może wynikać ze strachu.
„To nie przemoc, to tylko kłótnie?” – różnica, która robi wszystko
W konflikcie (nawet trudnym) jest szansa na rozmowę, naprawę, kompromis, przeprosiny i zmianę zachowania.
W przemocy najczęściej pojawia się:
- strach przed reakcją drugiej osoby,
- kontrola (Twoich kontaktów, zachowania, pieniędzy, wolności),
- upokorzenie,
- naruszenie granic,
- a potem etap „miodowego miesiąca”: przeprosiny, prezenty, obietnice.
Koło przemocy: dlaczego „po prostu odejdź” nie działa
Koło przemocy często wygląda tak:
- narastanie napięcia, czujność, „coś wisi w powietrzu”
- wybuch (awantura, poniżenie, groźby, przemoc)
- uspokojenie + przeprosiny / obietnice / „już nigdy”
- chwilowa poprawa
… i potem cykl wraca.
To miesza:
- strach („co będzie, jeśli się sprzeciwię?”)
- z nadzieją („może teraz naprawdę zrozumiał…”)
I właśnie dlatego odejście bywa procesem, nie jedną decyzją.
Checklista: sygnały, że możesz doświadczać przemocy
Zobacz, czy to brzmi znajomo (nie musisz odpowiadać na głos):
- częściej czujesz lęk niż spokój,
- filtrujesz słowa, żeby „nie wywołać awantury”,
- boisz się wracać do domu albo boisz się reakcji partnera/partnerki,
- ktoś kontroluje Twój telefon, kontakty, pieniądze, ubiór,
- słyszysz groźby (wprost lub „żartem”),
- Twoje „nie” jest karane (ciszą, wściekłością, odwetem),
- przepraszasz za rzeczy, których nie zrobiłaś/eś,
- czujesz, że tracisz siebie.
Jeśli kilka punktów pasuje — to jest moment, żeby poszukać wsparcia i porozmawiać z kimś, kto zna temat przemocy.
Co możesz zrobić, jeśli podejrzewasz przemoc? (Krok po kroku)
Nie musisz robić „wielkiej rewolucji” dziś. Czasem pierwszy krok to nazwanie i zabezpieczenie.
Krok 1: Zadbaj o bezpieczeństwo tu i teraz
Jeśli czujesz zagrożenie — dzwoń na 112.
Jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia, ale czujesz, że jesteś w przemocy: porozmawiaj z profesjonalną linią/organizacją (anonimowo).
Krok 2: Zrób mały „backup”
- dokumenty (dowód, paszport, PESEL dziecka, karta, leki),
- lista ważnych kontaktów,
- trochę gotówki,
- jedno bezpieczne miejsce, gdzie możesz przenocować (choćby awaryjnie).
Krok 3: Zapisuj i dokumentuj (jeśli to bezpieczne)
Notatki: daty, sytuacje, groźby, świadkowie.
To bywa ważne przy szukaniu pomocy prawnej lub w procedurach.
Krok 4: Skontaktuj się z organizacją
Bo nie musisz wymyślać planu sama/sam. Są ludzie, którzy robią to zawodowo.
Gdzie szukać pomocy w Polsce (konkret)
- Niebieska Linia – 800 120 002 (całodobowo)
- Centrum Praw Kobiet – wsparcie psychologiczne, prawne, interwencyjne (sprawdź najbliższy oddział)
Jeśli chcesz, dopiszę Ci też listę lokalnych punktów pomocy (Rzeszów / Podkarpacie) — tylko napisz mi miasto, które ma być priorytetem.
Jak wspierać bliską osobę, która doświadcza przemocy (żeby nie pogorszyć)
Zamiast: „czemu nie odejdziesz?”
lepiej:
- „Wierzę Ci.”
- „To, co mówisz, brzmi jak przemoc. Nie zasługujesz na to.”
- „Chcesz, żebym poszła/poszedł z Tobą po pomoc?”
- „Możemy razem zadzwonić do Niebieskiej Linii / CPK.”
- „Nie musisz być w tym sama/sam.”
I ważne: nie zmuszaj do natychmiastowych decyzji. Daj bezpieczeństwo i sprawczość.
Gościni odcinka
Weronika Molińska – psycholożka, psychoterapeutka CBT, współpracująca m.in. z Centrum Praw Kobiet.
🎧 Jeśli coś w Twojej relacji sprawia, że częściej czujesz lęk niż spokój — ten odcinek pomoże Ci nazwać sygnały przemocy i zobaczyć, gdzie możesz dostać realne wsparcie.
Umów wizytę – Healio Instytut Psychoterapii Justyna Rać i Natalia Baron-Koc
lub Zrozum Ciało Centrum Zdrowia Rzeszów
https://www.instagram.com/mojapsycholog
http://nataliabaron.pl/zespoly/
https://rac-psychoterapia.pl/
https://zrozumcialo.com/