Jeśli słowo „trauma” kojarzy Ci się tylko z jednym, ogromnym wydarzeniem — to bardzo możliwe, że przez lata nie miałaś / nie miałeś języka, żeby nazwać coś, co działo się ciszej i dłużej. Bo trauma nie zawsze wygląda jak „katastrofa z nagłówków”. Czasem wygląda jak życie w napięciu, w trybie przetrwania, w czujności. Jak trudność z zaufaniem. Jak zamrożenie w relacjach. Jak wybuchy złości „nie do końca o to”. Jak ciało, które nie potrafi odpuścić.
I to jest dokładnie powód, dla którego ten odcinek powstał: żeby odczarować traumę — bez etykietek, bez wstydu i bez skrótów, które robią krzywdę.
W 39. odcinku podcastu rozmawiam z Kasią Tutko-Borckowską o tym, czym jest trauma, czym różni się PTSD od CPTSD (traumy złożonej) i co na to psychotraumatologia — czyli jak wygląda sensowna, profesjonalna pomoc, kiedy przeszłość wciąż „trzyma” układ nerwowy w gotowości.
Posłuchaj odcinka
Spreaker (strona odcinka): https://www.spreaker.com/episode/trauma-trauma-zlozona-ptsd-cptsd-i-co-na-to-psychotraumatologia–59945179
MP3 (bezpośrednio): https://api.spreaker.com/v2/episodes/59945179/download.mp3
Spotify (odcinek): https://open.spotify.com/episode/0F42Oo1uIDuj49AVmAOYrL
Apple Podcasts (odcinek): https://podcasts.apple.com/us/podcast/trauma-trauma-z%C5%82o%C5%BCona-ptsd-cptsd-i-co-na-to-psychotraumatologia/id1623049184?i=1000655074976&l=ar
YouTube (odcinek): https://www.youtube.com/watch?v=NeNEFo4wurc
Podcast mojapsycholog na platformach:
Spreaker: https://www.spreaker.com/podcast/mojapsycholog–5533515
Spotify: https://open.spotify.com/show/68OoTyKsC2uGGakOJMyqEp
Apple Podcasts: https://podcasts.apple.com/us/podcast/mojapsycholog/id1623049184
YouTube: https://www.youtube.com/@mojapsycholog
Gościni (IG): https://www.instagram.com/kasiatutko_psychotraumatolog/
1) Trauma to nie tylko „wielkie wydarzenie”
W potocznym języku trauma bywa wrzucana do jednego worka: „coś strasznego, co się stało”. Tymczasem w praktyce klinicznej i w psychotraumatologii trauma częściej jest opisywana jako:
- doświadczenie, które przeciąża system (psychikę i ciało),
- zostawia po sobie „ślad” w układzie nerwowym,
- i sprawia, że reakcje ochronne (walka/ucieczka/zamrożenie) uruchamiają się nawet wtedy, gdy tu i teraz jest już bezpieczniej.
To ważne, bo dzięki temu przestajesz myśleć o sobie jak o kimś „nadwrażliwym” albo „zepsutym”, a zaczynasz widzieć mechanizm: mój system nauczył się przetrwania.
2) PTSD a CPTSD (trauma złożona): o co tu chodzi?
PTSD kojarzy się zwykle z jednym wydarzeniem (wypadek, napad, przemoc, katastrofa).
CPTSD / trauma złożona częściej wiąże się z długotrwałym doświadczeniem zagrożenia, braku bezpieczeństwa, przemocy, zaniedbania lub życia w środowisku, w którym trzeba było stale się dostosowywać, żeby „przetrwać”.
W CPTSD obok objawów pourazowych często pojawiają się też:
- trudności w relacjach (zaufanie, bliskość, lęk przed odrzuceniem),
- silny wstyd i poczucie „coś jest ze mną nie tak”,
- kłopot z regulacją emocji (huśtawki, zamrożenie, odcięcie, wybuchy),
- przeciążenie ciała (napięcie, bezsenność, czujność).
To nie jest „słabość charakteru”. To skutek długiego życia w stresie, którego nie dało się zatrzymać.
3) Objawy traumy, które łatwo pomylić z „taki mam charakter”
To jeden z najważniejszych punktów odcinka: wiele osób latami nie łączy objawów z traumą, bo wyglądają jak cechy osobowości albo „uroda życia”.
Zwróć uwagę, jeśli rozpoznajesz u siebie:
- stałe napięcie, trudność z rozluźnieniem się,
- czujność („muszę kontrolować”),
- nadreaktywność (silne reakcje na drobiazgi),
- zamrożenie (odcięcie, prokrastynacja, „nie mogę ruszyć”),
- trudność z zaufaniem i poczuciem bezpieczeństwa,
- nawracające lęki lub wrażenie, że „zaraz coś się stanie”.
To mogą być strategie ochronne, które kiedyś były potrzebne. Problem zaczyna się wtedy, gdy działają już automatycznie, także w bezpiecznych sytuacjach.
4) Kim jest psychotraumatolog i kiedy warto zgłosić się po pomoc?
Psychotraumatolog/psychotraumatolożka to specjalista, który ma przygotowanie do pracy z konsekwencjami doświadczeń traumatycznych i pomaga:
- zrozumieć, jak działa układ nerwowy po traumie,
- rozpoznać objawy i „wzorce przetrwania”,
- budować stabilizację i regulację,
- a potem (w zależności od sytuacji) pracować głębiej z doświadczeniem, które „utknęło” w systemie.
Kiedy to ma sens?
- kiedy czujesz, że mimo upływu czasu Twoje ciało i emocje reagują, jakby zagrożenie trwało,
- kiedy relacje są obszarem stałego napięcia,
- kiedy unikasz, zamierasz albo wybuchasz — i nie wiesz dlaczego,
- kiedy masz poczucie, że „przeszłość rządzi teraźniejszością”.
5) „Weź się w garść” nie działa — i dlaczego to ważne
Trauma to temat, w którym wsparcie otoczenia potrafi być… paradoksalnie raniące. Dobre intencje często idą w stronę:
- minimalizowania („inni mieli gorzej”),
- pocieszania na siłę („będzie dobrze”),
- nacisku („musisz iść dalej”).
A tymczasem w traumie kluczowe jest poczucie bezpieczeństwa i uznanie doświadczenia: to, co przeżyłam/przeżyłem, miało wpływ. Bez tego system dalej się broni.
Dlatego rozmowa w tym odcinku mocno porządkuje: jak wspierać mądrze — bez umniejszania, bez presji, bez zawstydzania.
6) Co może realnie pomagać w procesie zdrowienia?
To, co często przynosi ulgę już na starcie, to zmiana perspektywy:
- to nie „moja wada”, tylko reakcja systemu,
- mogę nauczyć się regulacji,
- mogę budować bezpieczeństwo w ciele i relacjach,
- mogę korzystać ze wsparcia specjalisty, bo to nie jest temat „do ogarnięcia silną wolą”.
W zdrowieniu ważne są małe, powtarzalne kroki (stabilizacja, regulacja, bezpieczna relacja terapeutyczna). A dopiero potem — jeśli to potrzebne — praca z tym, co traumatyczne.
Mini-FAQ
Co to jest trauma psychiczna?
To doświadczenie (jednorazowe lub długotrwałe), które przeciąża system i zostawia ślad w układzie nerwowym — przez co ciało i psychika reagują później tak, jakby zagrożenie nadal trwało.
Czym różni się PTSD od CPTSD?
PTSD częściej dotyczy skutków pojedynczego wydarzenia. CPTSD (trauma złożona) zwykle wiąże się z długotrwałym doświadczeniem stresu/zagrożenia i częściej obejmuje trudności w relacjach, wstyd, dysregulację emocji i poczucie „ze mną jest coś nie tak”.
Jakie są objawy traumy złożonej?
Może to być przewlekłe napięcie, czujność, zamrożenie, lęki, wybuchy emocji, trudność z zaufaniem, problemy w relacjach, obniżone poczucie wartości i silny wstyd.
Kiedy warto iść do psychotraumatologa?
Gdy masz poczucie, że stres nie mija, a Twoje reakcje są „większe niż sytuacja”, gdy relacje są źródłem ciągłego napięcia, albo gdy ciało żyje w trybie alarmu mimo upływu czasu.
Czy trauma zawsze oznacza jedno „wielkie wydarzenie”?
Nie. Trauma może wynikać też z długotrwałych, relacyjnych doświadczeń (np. zaniedbanie emocjonalne, przewlekła niestabilność, przemoc, życie w lęku).
Jeśli chcesz zrozumieć, czym naprawdę jest trauma, czym różni się PTSD od CPTSD i jak wygląda mądra, profesjonalna pomoc psychotraumatologiczna — ten odcinek pomoże Ci uporządkować temat bez wstydu i bez chaosu.
Jeśli czujesz, że Twoje ciało i głowa żyją w trybie alarmu (napięcie, czujność, zamrożenie, lęk) i chcesz zrozumieć, czy to może być trauma — ten odcinek pomoże Ci złapać język, mapę i kierunek pomocy.
Umów wizytę
Umów wizytę – Healio Instytut Psychoterapii Justyna Rać i Natalia Baron-Koc lub Zrozum Ciało Centrum Zdrowia Rzeszów
https://www.instagram.com/mojapsycholog
http://nataliabaron.pl/zespoly/
https://rac-psychoterapia.pl/
https://zrozumcialo.com/